دروازه ارگ سمنان یکی از آثار تاریخی باارزش و زیبای شهر سمنان است که در تقاطع خیابان‌های آیت‌الله طالقانی و شیخ فضل‌الله نوری قرار دارد. ساختمان ارگ دولتی سمنان در زمان بهمن میرزا بهاءالدوله فرزند فتحعلی‌شاه که حاکم سمنان در دوره قاجاریه بوده است بنا گردید که در حال حاضر فقط دروازه شمالی آن باقی و پابرجاست. ساختمان ارگ دولتی سمنان و دروازه جنوبی آن چند سال قبل به علت بی‌توجهی برای عریض کردن خیابان و احداث ساختمان‌های جدید دولتی خراب کردند ولی از خراب کردن دروازه شمالی آن در اثر شکایت و اعلام جرم فرهنگ‌دوستان این شهر جلوگیری به عمل آمد و سرانجام از طرف وزارت فرهنگ و هنر به نام آثار باستانی ثبت گردید.

 دروازه شمالی ارگ سمنان دارای دو نمای شمالی و جنوبی می‌باشد که نمای شمالی آن به مراتب زیباتر و جذاب‌تر از نمای جنوبی آن است. نمای جنوبی شامل سردرِ ورودی و دو راهروی کوچک راه‌پله و دو ایوان می‌باشد که به اندازه ۶۰ سانتی‌متر از خیابان مجاور بلندتر است.

نمای جنوبی

بر بالای سردرِ ورودی نمای جنوبی کتیبه‌ای به شکل نیم‌دایره وجود دارد که از کاشی‌های لاجوردی رنگ ساخته شده و بر روی آن این عبارت به رنگ زرد با خطی خوش نوشته شده است:

«السطان السلطان بن السلطان، سلطان صاحبقران ناصرالدین شاه قاجار ۱۳۰۲»

سردرِ ورودی نمای جنوبی

سردرِ ورودی نمای جنوبی

حاشیه این کتیبه را گل و بوته‌های زیبایی در متن سفید زینت می‌دهد. در پشت دو ایوان طرفین نمای جنوبی که هر کدام به وسیله یک راهروی کوچک و دو پله به کف خیابان راه می‌یابد، اتاقی برای استراحت دروازه‌بانان ساخته شده و در جلوی ایوان‌ها نرده مشبک و زیبایی نصب گردیده است. پشت بغل‌های طرفین راهروی اصلی و دو ایوان و دو راهروی کوچک طرفین دروازه از کاشی‌های کوچک به رنگ زرد، سیاه، فیروزه‌ای و صورتی به اشکال مثلث، مربع و لوزی زینت یافته است. بر بالای راهروهای پله‌های ورودی، ایوان مربعی شکل وجود دارد که کلمه مکرر «علی» به خط بنائی و به رنگ سیاه بر زمینه سفید و زرد نقش شده است. در سرتاسر قسمت بالای دروازه قطاربندی‌های جالبی از آجرهای کوچک لعاب‌دار فیروزه‌ای، و بر اطراف قوس راهروی اصلی کاشی‌کاری زیبایی دیده می‌شود. بنای دروازه از آجر به ارتفاع بیش از ۵ متر ساخته شده است. طاق‌های اتاق ضربی و طاق راهروی اصلی به صورت گنبد کم‌خیز می‌باشد که از بیرون بنا دیده نمی‌شود.

نمای شمالی دروازه که قسمت اصلی و زیبای بنا و دارای کاشی‌کاری بدیع و خیال‌انگیز است به ۶ ستون مناره شکل مدور و زیبایی مزین شده است. یکی از ویژگی‌ها و در حقیقت شاهکارهای این بنای تاریخی سردرِ جالب توجهی است که تصویر تاریخی نبرد «رستم و دیو سپید» به طرز خیره‌کننده‌ای بر روی کاشی هفت رنگ نقش شده است.

نمای شمالی بر پایه‌ای از آجر به ارتفاع ۷۵ سانتی‌متر ساخته شده و ستون‌های کاشی‌کاری دو طبقه آن در طرفین درِ ورودی از ۴ ستون دیگر بزرگ‌تر و به ارتفاع ۱۱/۵ متر و بلندی ستون‌های کوچک‌تر ۱۰/۵ متر است. در زیر کتیبه و پایین‌تر از محل نبرد رستم و دیو سپید، تصویری هلالی شکل از سربازان دوره قاجاریه با یک عراده توپ مشاهده می‌شود. بر بالای طاق‌نماهای کوچک و تو گود کاشی‌کاری شده طرفین درِ ورودی دو اسپر با تصویر جالبی از یک فرمانده قاجار با لباس رسمی وجود دارد. قسمت فوقانی این اسپرها به وسیله دو مجلس نیم دایره کوچک مزین شده که تصویر شیر و خورشید را به رنگ زرد به تماشا می‌گذارد.

در طرفین دو ستون کناری دو طاق نمای بزرگ آجری با طاق جناغی تعبیه شده است که دارای پشت بغل‌های کاشی‌کاری می‌باشد. بر بالای سردر و طاق‌نماهای طرفین، کتیبه‌ای به خط نستعلیق سفید بر زمینه لاجوردی وجود دارد.

نقاش نقش تاریخی نبرد رستم با دیو سپید و خطاط خطوط کتیبه‌های دروازه ارگ سمنان، سیدمحمدباقر طباطبائی سمنانی از هنرمندان به نام سمنان در دوره قاجاریه بوده است.

درهای دروازه ارگ از الوارهای قطور با دو ردیف گل میخ‌های آهنی می‌باشد که در آن زمان شب هنگام آن را به روی قافله‌هایی که بعد از غروب به نزدیک شهر می‌رسیدند، می‌بستند.

وجود این دروازه بسیار زیبا در کنار خیابان‌های مشجر شمالی شهر سمنان به ویژه شب‌ها در زیر آسمان صاف و پرستاره همراه با روشنی نورافکن‌های نصب شده بر روی ۶ ستون مدور و زیبای بالای دروازه، منظره بسیار بدیع و خیال‌انگیزی ایجاد کرده است به همین جهت ساختمان دروازه ارگ سمنان سمبل و نماد تاریخی شهر سمنان محسوب می‌شود.

دروازه ارگ سمنان، مسجد تاریخانه و چشمه علی دامغان، جنگل ابر شاهرود، شهمیرزاد، مجموعه تاریخی بسطام، آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی، مجموعه قصر بهرام گرمسار، بازار آرادان، کاروانسرای دهنمک و …. از جمله جاذبه‌های پر بازدید این استان است.

درباره semnansoghat

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *